khangkhangbanner

 

Arrival
Calendar
Nights :      Audults
     
Children

Bình Định - Cái nôi của nghệ thuật hát tuồng

nghe-thuat-tuong-coTuồng hay còn gọi hát bộ, hát bội hay luông tuồng là một loại hình nghệ thuật kịch hát cổ truyền độc đáo ở Việt Nam.

 

Có truyền thuyết ghi rằng thời Tiền Lê năm 1005, một kép hát người Tàu đến Hoa Lư trình bày lối hát xướng thịnh hành bên nhà Tống và được vua thâu dụng để dạy cung nữ ca hát trong cung. Tuồng cứ thế hình thành nhưng có phần chậm chạp ở các thế kỷ XV - XVI. Về sau, từ thế kỷ XVIII, nghệ thuật Tuồng phát triển ở Đàng Trong khá mạnh, bước vào thời kỳ phát triển để dần hoàn thiện về mọi mặt từ kịch bản văn học đến nghệ thuật biểu diễn.

 

 

Theo cuộc di chuyển của các cư dân, Tuồng cũng dịch chuyển đến từng vùng đất khác nhau, từ đó, hình thành nên những dòng Tuồng khác nhau mà kết quả rõ nhất là: Tuồng cung đình Huế, Tuồng Bình Định và Tuồng Quảng Nam.

 

 

hat tuong

 

 

 

Lịch sử nghệ thuật tuồng Bình Định gắn liền với tên tuổi của ông tổ Đào Duy Từ và hậu tổ Đào Tấn - người góp phần hoàn thiện và nâng tầm loại hình nghệ thuật này. Bình Định là nơi Đào Duy Từ dừng bước đầu tiên, cũng là nơi được coi là cái nôi của tuồng, trở thành đất hứa của tuồng với các tên tuổi tiêu biểu sau này: Đào Tấn, Nguyễn Hiển Dĩnh, Nguyễn Văn Diêu...

 

 

 

Hát, múa và diễn trong tuồng “đất võ” thể hiện chất võ thuật mạnh mẽ, hừng hực sức sống. Trong nghệ thuật hát bội, có 2 yếu tố cơ bản là hát và múa. Hát hay mà múa không đẹp thì không thể trở thành một nghệ sĩ hát bội đúng nghĩa. Mà muốn múa đẹp thì phải học võ. Nhà nghiên cứu tuồng Vũ Ngọc Liễn cho biết: "Các nghệ sĩ trong các gánh hát bội ở Bình Định xưa nếu chưa phải võ sĩ thì ít ra cũng là võ sinh, không luận nam hay nữ. Không có yếu tố võ thuật thì không gian và thời gian sân khấu hát bội không thể nới rộng đến mức có thể biểu hiện trực tiếp một cách sinh động."

 

 

Tiếp thu lối hát ả đào ở miền Bắc, kết hợp với cơ sở dân ca - dân vũ của mình, người Bình Định đã làm hát bội thăng hoa, phát triển rực rỡ. Từ xưa, hầu như làng nào ở Bình Định cũng có gánh hát bội và những lò đào tạo. Khi cụ Đào Tấn về quê nhà ở ẩn đã lập nên Học Bộ Đình Vinh Thạnh(nay thuộc huyện Tuy Phước, Bình Định) hưng thịnh, đỉnh cao của các lò đào tạo thời ấy. Từ Học Bộ Đình Vinh Thạnh, nhiều tên tuổi lớn trong nghề hát bội ra đời, như Bát Phàn, Cửu Khi, Bầu Thơm, Bầu Chạng…

 

 

 

nghe-thuat-tuong-co

 

 

 

 

Quy Nhơn hiện có nhà hát tuồng mang tên Đào Tấn - nơi gìn giữ và phục hồi, phát huy di sản tuồng đồ sộ không chỉ của Đào Tấn mà còn của các nghệ sĩ gạo cội khác, như tài sản chung cho ngành tuồng cả nước nghiên cứu, học tập. Đây là nơi những công trình nghệ thuật tuồng mẫu mực được khai sinh và giành tiếng vang lớn như "Quang Trung đại phá quân Thanh", "Sao Khuê trời Việt", "Sáng mãi niềm tin", "Bùi Thị Xuân".... Ngoài ra, còn rất nhiều câu lạc bộ tuồng truyền thống hoạt động thường xuyên. Ở Quy Nhơn, xem tuồng là một tập tục hay một sự đam mê hiếm thấy.

 

 

Ở Bình Định bây giờ còn có hàng chục gánh hát bội tự phát ở các vùng quê, nhất là ở 2 huyện An Nhơn và Phù Cát, với diễn viên chỉ là những anh, chị nông dân chân lấm tay bùn, chưa từng qua một lớp đào tạo chính quy nào mà chủ yếu là được cha ông truyền lại và do đam mê nghệ thuật hát bội. Những gánh hát bội nghiệp dư ấy vẫn thường xuyên được mời biểu diễn ở các vùng quê. Sau những đêm diễn ở đình làng hoặc ngoài gò, những "Quan Công", "Lữ Bố", "Điêu Thuyền"… lại trở về với con trâu, cái cày, với mảnh ruộng vườn rau, nhưng không vì thế mà họ từ bỏ niềm đam mê đối với hát bội.

 

 

Phong trào hát bội đã phát triển rộng khắp trên khắp đất Bình Định và trở thành nét văn hóa đặc sắc của vùng đất này. Trải qua hàng trăm năm dâu bể, hát bội đã ngày càng cắm rễ trong đời sống tinh thần của người Bình Định. Bởi thế mới có câu: “Hát bội làm tội người ta. Đàn ông bỏ vợ, đàn bà bỏ con”.

 

 

Tags: khach san o quy nhon gia re , khach san tai quy nhon